Twoje prawa i proces karny

Strona domowa

Twoje prawa i proces karny

Środki ochrony

Środki ochrony

Jedną z najważniejszych potrzeb poszkodowanych jest poczucie bezpieczeństwa. Jest to szczególnie ważne w przypadku, gdy zachodzi znaczne prawdopodobieństwo, że sprawcy przestępstwa mogą wywierać na Tobie wpływ z powodu Twojego zgłoszenia się na policję. Prawo przewiduje różne środki ochrony do zapewnienia Twojego fizycznego i psychicznego bezpieczeństwa.

Anonimowość

Anonimowość jest jednym ze środków przeznaczonych do ochrony poszkodowanego. Masz prawo poprosić o anonimowość, jednak śledczy lub prokurator może ją zapewnić tylko w sytuacji, gdy są spełnione wszystkie poniższe warunki:

  • istnieją dane o rzeczywistym zagrożeniu dla życia, zdrowia, wolności i majątku – Twojego, członków Twojej rodziny i krewnych ;
  • Twoje zeznania są istotne dla procesu karnego (np., możesz dokładnie opisać podejrzanego);
  • uczestniczysz w postępowaniu dotyczącym przestępstwa najcięższego, cięższego lub średniego kalibru (np. zbrojnego rozboju).

Ważne jest to, żeby włączono Cię w proces decyzyjny jako poszkodowanego(-ą) i uzgodniono z Tobą korzystanie z anonimowości. Anonimowość jest Twoim prawem, a nie obowiązkiem. 

Środki udostępniane przez sąd

Jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że podejrzany dokona nowych przestępstw lub będzie próbował wywrzeć wpływ na poszkodowanych, sąd może zastosować w stosunku do niego środki przymusu. Przykładowo: sąd może zobowiązać podejrzanego, by mieszkał oddzielnie od poszkodowanego, nie zbliżał się do niego na określoną odległość i nie szukał z nim kontaktów – nie pisał, nie dzwonił i nie próbował skontaktować się z nim przez przez dzieci, bliskich lub krewnych.

Środki ochrony czasowej

Jeśli padłeś(-aś) ofiarą przemocy domowej, mogą Ci zostać wyznaczone środki ochrony czasowej:

  • na zbowiązanie sprawcy przemocy do czasowego wysiedlenia z miejsca zamieszkania (jeśli mieszka razem z Tobą);
  • na zbowiązanie sprawcy przemocy do niezbliżania się do Ciebie, powstrzymywania się od obcowania i szukania z Tobą kontaktów.

Masz prawo prosić funkcjonariusza policji o wyznaczenie Ci ww. środków ochrony. Funkcjonariusz policji w ciągu 24 godzin zwróci się do sądu, a sąd podejmie decyzje w zakresie ich wyznaczenia. Ochrona ta będzie miała zastosowanie do czasu zapadnięcia decyzji o wszczęciu śledztwa. Po wszczęciu śledztwa środki te mogą być zamienione na inne zobowiązania (środki przymusu) wyznaczone przez sąd. 

W trakcie śledztwa oraz w sądzie stosowane są też szczególne środki ochrony specjalnej. Pomagają uchronić poszkodowanych przed silnymi przeżyciami duchowymi podczas procesu. środki te wyznaczane są nie dla wszystkich, a tylko dla bardziej zagrożonych ofiar przestępstwa. Może je stosować śledczy, prokurator lub sąd po ocenieniu potrzeb poszkodowanego.

Środki ochrony przed wpływem o charakterze przestępczym

Po otrzymaniu sprawdzonych danych, że życiu, zdrowiu lub mieniu poszkodowanego grozi niebezpieczeństwo ze względu na jego współpracę z organami ścigania, na wniosek poszkodowanego mogą zostać wyznaczone poniższe środki ochrony przed wpływem o charakterze przestępczym:

  • fizyczna ochrona osoby i jej mienia;
  • czasowe przeniesienie osoby do bezpiecznego miejsca;
  • ustalenie szczególnych zasad udostępniania danych osoby z rejestrów państwowych, ministerialnych oraz systemów informacyjnych;
  • zmiana miejsca zamieszkania, pracy lub nauki osoby;
  • zmiana tożsamości i danych biograficznych osoby;
  • wykonanie operacji plastycznych zmieniających wygląd osoby;
  • wydanie osobie broni palnej i środków specjalnych;
  • wsparcie finansowe.

W trakcie śledztwa oraz w sądzie stosowane są też szczególne środki ochrony specjalnej. Pomagają uchronić poszkodowanych przed silnymi przeżyciami duchowymi podczas procesu. środki te wyznaczane są nie dla wszystkich, a tylko dla bardziej zagrożonych ofiar przestępstwa. Może je stosować śledczy, prokurator lub sąd po ocenieniu potrzeb poszkodowanego.

Środki ochrony w trakcie przesłuchania
  • Jeśli padłeś(-aś) ofiarą przemocy domowej, przestępstwa seksualnego lub aktu nienawiści, masz prawo prosić, by przesłuchał Cię funkcjonariusz tej samej płci co Ty. W przypadku, gdy potrzebujesz tłumacza i jesteś przesłuchiwany przez funkcjonariusza jednakowej płci, tłumacz też powinien być tej samej płci co Ty.
  • Abyś nie musiał(-a) kilka razy opowiadać o tym samym wypadku różnym osobom, możesz poprosić, by ponowne przesłuchanie przeprowadził ten sam funkcjonariusz.
  • Jeśli bezpośredni udział w przesłuchaniu byłby zbyt trudny psychicznie i mógłby wywołać psychologiczny uraz, przesłuchanie można przeprowadzić z użyciem technologii audiowizualnych.
  • Jeśli kontakt z podejrzanym może pozostawić w Tobie głęboki uraz lub jeśli nie byłbyś (byłabyś) w stanie złożyć wyczerpujących zeznań w jego obecności z powodu strachu lub braku poczucia bezpieczeństwa, przesłuchanie można przeprowadzić u sędziego śledczego bez udziału podejrzanego.
Rozprawa przy drzwiach zamkniętych

W przypadku możliwego udostępnienia informacji o życiu prywatnym w trakcie badania sprawy sąd może zadecydować o przeprowadzeniu rozprawy przy drzwiach zamkniętych. Taka rozprawa powinna mieć miejsce również w przypadku wrażliwych spraw, np. o przestępstwa seksualne, lub gdy w sprawie uczestniczą dzieci. Może być organizowana po ustaleniu, że rozprawa jawna byłaby szczególnie dotkliwym duchowym przeżyciem dla poszkodowanego.

Pytania zadawane za pośrednictwem sędziego lub przedstawiciela poszkodowanego

Jeśli poszkodowany jest zagrożony, pytania zadaje sędzia prowadzący rozprawę lub przedstawiciel poszkodowanego. Sędzia wyklucza pytania niezwiązane ze sprawą, np. te bardzo osobiste i nieodnoszące się do okoliczności przestępstwa.

Nieuczestniczenie w rozprawie sądowej

Jeśli sąd uzna, że poszkodowany(-a) jest zagrożony(-a) i potrzebuje szczególnej ochrony, może pozwolić mu (jej) nie brać udziału w rozprawie. W takim przypadku w sądzie odczytywane są zeznania poszkodowanego zebrane w trakcie śledztwa lub jest udostępniane ich audiowizualne nagranie. 

Składanie zeznań na odległość

Jeśli poszkodowany jest zagrożony, może on składać zeznania w osobnym pomieszczeniu bez obecności podejrzanego i jego obrońcy. W takim przypadku prowadzona jest audiowizualna transmisja przesłuchania, a pytania podejrzanego i obrońcy zadawane są za pośrednictwem sędziego.

E-policja Pomoc prawna Centra pomocy specjalistycznej
Lietuvos policijos mokykla ŽTSI